Sery, de Gaulle i Anne

Najmłodsza córka de Gaulle’a, Anne, cierpiała na zespół Downa. W wyniku obrażeń porodowych nigdy nie mogła poprawnie chodzić Czytaj więcej »

 

Korrrupcja!

Afera! Skandal! Policyjne zatrzymania! Areszt! Brudne pieniądze! Rozpędzone radiowozy na sygnale, płacz, dramat i mordobicie! A co to? A kto to? A co to tak gna? To korrrupcja przeżera Ojczyznę aż strach!



Korupcja rzecz straszna – wiadomo. Skorumpowany polityk, policjant, urzędnik czy lekarz, to świnia najpodlejsza. Wie to każdy. Ale czy rzeczywiście tak jest?

Spójrzmy na przetargi, zwłaszcza drogowe. Aby uniknąć zarzutów korupcji, większość urzędów stosowała zasadę najniższej ceny. Jak to zadziałało w praktyce? Że autostrady wybudowaliśmy bodajże trzykrotnie drożej niż początkowo zakładano. Teraz słychać głosy, że to źle, a cena nie powinna być czynnikiem miarodajnym – i że koniecznie trzeba uwzględnić doświadczenie firmy. Fajnie, ale jak to robić, żeby nie narazić się na zarzut korupcji?

Jedno drobne wyjaśnienie. Cena oczywiście jest najbardziej miarodajnym elementem oceny oferty. Tyle że w relacjach normalnych, czyli prywatnych. Jeżeli wydaję własne pieniądze, to nikomu nic do tego, ile i za co płacę. Jak mam fantazję, mogę wydać 5000zł na obiad składający się z talerza zupy i kartofla. To ja oceniam, czy taki obiad wart jest takich pieniędzy – nikomu nie muszę się tłumaczyć z takiego wyboru. Nawet jeśli obiad był obrzydliwy i jestem wściekły, że dałem się tak wrobić, to jest to moja wściekłość za moje własne pieniądze.

Problem pojawia się, kiedy moje pieniądze, zabrane mi przez rząd, zostają wydane przez urzędnika na rzeczy, które zdaniem innego urzędnika są mi niezbędne do życia. Jeszcze inny urzędnik sprawdza tego pierwszego, czy moje pieniądze wydał uczciwie, to znaczy – czy zapłacił temu, komu powinien zapłacić zgodnie z regułami ustalonymi przez jeszcze innego urzędnika. Nie wiem, czy jest urzędnik sprawdzający urzędnika, który ustala reguły sprawdzania urzędników sprawdzających tych, którzy ustanawiają reguły wyboru firm w przetargach, ale przypuszczam, że tak.

Jako że ci wszyscy urzędnicy nie żyją powietrzem, na cenę drogi składają się pensje tych wszystkich urzędników, zarobek pierwszej firmy, która i tak zbankrutuje, bo dała za niską cenę, łapówka za to, żeby dostać kontrakt, koszt kolejnego przetargu, kolejna łapówka i tak dalej. Wszystko po to, aby zapłacić tanio za budowę dróg, bo podobno gdyby to zrobić prywatnie, wyszłoby drogo. Tak właśnie działa tanie państwo.

Okay, ale co z tą korupcją? Może jednak da się zrobić system, w którym wykonawcę będzie się wybierało uczciwie, czyli bez łapówki, według merytorycznych i przejrzystych kryteriów? Na pewno się da, pytanie tylko, czy się opłaca. Przecież taki system będzie kosztował. A ten koszt pokryją obywatele – tylko po to, żeby mieć uczciwie wybudowaną autostradę. Uczciwie, tyle że drogo. I czy naprawdę nie taniej będzie jednak pozwolić wziąć łapówkę? Przecież ten koszt także pokrywa obywatel – w cenie przejazdu autostradą. Ale po pierwsze ten koszt jest niższy, a po drugie – rozłożony w czasie. Same korzyści.

Jest prostsze rozwiązanie. Skoro i tak przetargi rozdaje się według uznania (uznania grubości koperty), a potem część z nich i tak trzeba unieważnić, a część poprawić, to prościej byłoby w ogóle uchylić całą ustawę o zamówieniach publicznych. Nie reformować, tylko uchylić, łącznie z likwidacją niepotrzebnego molocha pod nazwą Urząd Zamówień Publicznych. Wybór wykonawcy będzie odbywał się po uważaniu, a jedynym obowiązkiem będzie zamieszczenie przez urząd ogłoszenia, komu dano zamówienie i za ile. Faktycznie niewiele to się różni od praktyki obecnego systemu, tyle że będzie taniej i bardziej przejrzyście.

I będzie jeszcze jedna korzyść – zlikwiduje się korupcję raz na zawsze. Kontrakt dostaną ci, co i tak by go dostali, nie trzeba będzie nikogo korumpować, a i zaoszczędzi się trochę pieniędzy. Oczywiście, żeby dokonać poważniejszych oszczędności, trzeba by zdemontować cały system, tak żeby np. stworzenie programu komputerowego, co według wyceny rynkowej kosztuje 2 mln złotych, nie kosztowało w cenie rządowej 50 mln złotych, jak to się teraz powszechnie dzieje. Ale wbrew pozorom właśnie rezygnacja z fikcyjnych przetargów poprawi przejrzystość. Trudno będzie dać kontrakt na 50 mln złotych, jeśli nie będzie zasłony w postaci kontr-ofert przetargowych, a zostanie wyłącznie wycena rynkowa, dostępna dla każdego.

I tylko media się zmartwią, bo już nie będzie ekscytacji zatrzymaniami urzędasów za łapówki. Nie szkodzi – media znajdą sobie coś innego: kręgi w zbożu, komisję śledczą w sprawie komisji śledczej albo odkopią potwora z Loch Ness.

Paweł Budrewicz

Autor jest radcą prawnym i ekspertem Centrum im. Adama Smitha. Prowadzi bloga stopsocjalizmowi.pl


One Response to Korrrupcja!

  1. Marko napisał(a):

    Wybór wykonawcy będzie odbywał się po uważaniu, a jedynym obowiązkiem będzie zamieszczenie przez urząd ogłoszenia, komu dano zamówienie i za ile.

    O i to zlikwiduje korupcje? Mecenas to marzyciel…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *